Bosnia's SDI: Status & Prospects.pdf

Strane direktne investicije (SDI) su ključni razvojni faktor ekonomskog rasta nacionalne privrede. Prilivom SDI i dolaskom vodećih multinacionalnih kompanija, osim kapitala, značajne koristi se ostvaruju kroz povećanje proizvodnje, smanjenje nezaposlenosti, povećavanje tehničko-tehnološkog razvoja, veću modernizaciju i razvijeniju infrastrukturu, smanjenje siromaštva i drugo.

U Bosni i Hercegovini, priliv SDI je značajan, ali nije dovoljan. Prema podacima Centralne banke BiH, ulaganja u 2014. godini su iznosila 811 miliona KM, što predstavlja dupli rast u odnosu na 2013. godinu. Međutim, podaci za 2015. godinu pokazuju ponovni pad stranih investicija za 39% u odnosu na prethodnu godinu.

Tabela 1. Tokovi SDI u Bosni i Hercegovini, po godinama, milioni KM

| God. | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| SDI | 8,6 | 2,599 | 1,338 | 2,5 | 9,9 | 1,33 | 3,5 | 2,29 | 8,992 | 5,36 | 6,0 |

Prema tabeli, priliv SDI u Bosni i Hercegovini je bio najveći u 2007. godini, kada je iznosio 2,599 milijardi KM. Međutim, u 2008. godini je došlo do značajnog smanjenja ulaganja, koje je nastavljeno i u 2009. godini.

Tabela 2. SDI po državama priliva za period 1994. do 2016. god.

| Država | SDI (Mil.KM) |
| --- | --- |
| Austrija | 2.488 |
| Srbija | 2.064 |
| Hrvatska | 2.060 |
| Rusija | 982 |
| Slovenija | 855 |
| Njemačka | 614 |
| Holandija | 540 |
| Švajcarska | 520 |
| Velika Britanija | 389 |
| Turska | 366 |
| Ostale države | 1.326 |

Prema tabeli, Republika Austrija je investirala najviše u Bosni i Hercegovini, sa ukupno 2,488 milijardi KM. Slijede Srbija, Hrvatska i Rusija.

Sektor raspodjela SDI u BiH

Zahvaljujući dobroj reputaciji i dugoj industrijskoj tradiciji u BiH, najznačajniji iznos stranih direktnih investicija je uložen u sektor proizvodnje (34%). Značajan udio u okviru ukupnog priliva direktnih stranih ulaganja imao je i bankarski sektor (25%).

Doprinosi SDI ekonomskom razvoju BiH

Za posmatrani period karakteristično je da se priliv SDI odvijao preko faktora tranzicijskih politika vlada, djelovanja tržišnih zakonitosti i preduzetništva multi nacionalnih kompanija i preduzeća iz BiH. Priliv SDI je doprinio ostvarenju privatizacionog procesa preduzeća (iako su neke strane kompanije uložile kapital a potom se povukle zbog evidentnog neuspjeha) i doprinos uključivanja grinfild stranih ulaganja što je imalo za posljedicu poboljšanje ekonomske strukture.