Ymgynghoriad Llywodraethu.pdf

Ymateb Cymdeithas yr Iaith Gymraeg i ymgynghoriad y Comisiwn ar Lywodraethu a Darparu Gwasanaethau Cyhoeddus:
Mae Cymdeithas yr Iaith yn cefnogi drefniant gwasanaethau cyhoeddus sy'n seiliedig ar democratiaeth gyfranogol, lle cymerir penderfyniadau ar y lefel fwyaf lleol posibl, ac sy'n normaleiddio'r Gymraeg fel iaith bob dydd ac fel iaith gweinyddiaeth fewnol.
Prif bwyntiau'r Gymdeithas yw:
- Amddiffyn a chryfhau democratiaeth leol, yn enwedig ar lefel gymuned;
- Cywiro diffygion y system gynllunio a'i heffaith ar y Gymraeg;
- Gwneud iawn am ganoli, drwy ddatganoli grym i gymunedau;
- Sicrhau hawliau gweithwyr i weithio trwy gyfrwng y Gymraeg;
- Creu safonau iaith cyson ar draws y gwasanaethau cyhoeddus a'r trydedd sector.
Mae'r Gymdeithas hefyd yn galw am ddiwygiad o'r system gynllunio, i seilio'r system ar anghenion lleol yn hytrach na'r ystadegau cenedlaethol, a chreu cyfleoedd i lywodraeth leol ragor o ardaloedd weithio trwy gyfrwng y Gymraeg.
Yn ogystal, mae'r Gymdeithas yn cefnogi'r syniad o gryfhau democratiaeth leol, a chreu modelau democratiaeth gyfranogol, drwy gryfhau pwerau cynghorau cymuned.
Mae'r Gymdeithas yn cyhoeddi ei Maniffesto Byw, sy'n cynnig ffyrdd y gellid sicrhau bod y Gymraeg a'i chymunedau yn tyfu dros y blynyddoedd i ddod.
Yn olaf, mae'r Gymdeithas yn galw am sicrhau atebolrwydd democrataidd lleol, a chreu trothwyon ar gyfer ailgynnal etholiadau lleol, refferenda lleol, a throthwyon statudol i rheoli'r broses a allai arwain at diddymu democratiaeth ar lefel genedlaethol.